NEDERLAND BEKENT KLEUR
DEN HAAG - Amper honderd euro kost een retourtje Londen, maar Geert Wilders kreeg er deze week een vermogen aan mediabelangstelling voor terug.
Tijdens zijn reis over de Noordzee verkeerde de voorman van de Partij voor de Vrijheid in het gezelschap van tientallen journalisten en cameralieden, zodat hij uitgebreid de kans kreeg schande te spreken over het Britse besluit hem de toegang tot het land te weigeren. De vertoning van zijn film Fitna in het Hogerhuis werd dezelfde avond door vijf leden bijgewoond.
Het is een spel dat Wilders zeer behendig speelt, zegt massapsycholoog Jaap van Ginneken van de Universiteit van Amsterdam. ''Een heel eenvoudig foefje: Wilders zoekt voortdurend de grens op van wat toelaatbaar en fatsoenlijk is, gaat er vervolgens nog iets overheen, en de media lopen er meteen kwispelend achteraan, bang als zij zijn om het verhaal van de dag te missen.''
Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad en criticaster van Wilders, spreekt van een fenomeen. ''Hij weet elk incident in zijn voordeel te benutten. Dat is een groot compliment waard. Curieus is wel dat de samenleving daar elke keer weer intrapt. Want erg consequent kun je Wilders niet noemen. Hij is voortdurend op zoek naar gelegenheidsargumenten. Hij archandeert met de vrijheid van meningsuiting, en hij komt ermee weg.''
Bizarre hype
Een bizarre hype, noemt René Danen het publicitaire stedentripje van Wilders. Met zijn organisatie Nederland Bekent Kleur is Danen een fervent tegenstander van de PVV. ''Wat mij in dit geval vooral verbaast, is de hypocrisie achter de opwinding. Nog geen drie weken geleden eiste de PVV, met steun van CDA en PvdA, dat een radicale Amerikaanse prediker de toegang tot Nederland zou worden geweigerd. Nu gebeurt het omgekeerde, en schreeuwt men moord en brand,'' zegt Danen.
Het is kenmerkend, vindt Danen, voor de voorkeur van Wilders voor de rol van slachtoffer. ''Hij vindt dat hij alles mag roepen over de minderheden in dit land, maar op het moment dat het gerechtshof besluit vervolging wegens haatzaaien en discriminatie te laten doorgaan, is het land te klein.''
Wilders op zijn beurt spint er garen bij als er op hem ingehakt wordt, concludeert hoogleraar politicologie Kees Aarts van de
Universiteit Twente. De andere partijen in het parlement zouden daarvoor meer op hun hoede moeten zijn.
''Als je daar elke keer in meegaat, krijg je het effect dat je ook bij Pim Fortuyn wel zag. Die hoefde eigenlijk niets meer te doen, toen iedereen zich tegen hem keerde.''
''Ze zouden Wilders af en toe in zijn sop moeten laten gaar koken,'' vindt Aarts. ''Als je je dag in dag uit de arena in laat lokken om over het thema te praten waar Wilders het liefst over spreekt, doe je jezelf tekort. Terwijl er zoveel andere belangrijke thema's zijn.''
Weinig te winnen
Danen ziet het anders. ''Het is de kunst het gedachtegoed van de PVV te bestrijden, en niet de mensen achter de partij. Niet voor niets gaat Wilders alle inhoudelijke debatten uit de weg. Daar heeft hij weinig te winnen.''
Hoe lang kan Wilders deze aanpak succesvol voortzetten? Van Ginneken ziet voorlopig geen verandering optreden. ''Het is ook noodzaak geworden. Als Wilders een paar weken niets van zich laat horen, zakt hij weg in de peilingen.'' Politicoloog Kees Aarts vraagt zich af of het succes in de peilingen ook leidt tot succes bij de stembus. ''Wilders laat zien dat hij een fijne neus heeft voor media-aandacht. Dat sijpelt door naar de peilingen.''
Premier Jan Peter Balkenende heeft gisteren gebeld met zijn Britse ambtgenoot Gordon Brown om te spreken over de weigering van Groot- Brittannië om Wilders toe te laten. ''Ik had er zelf behoefte aan om te bespreken wat er is gebeurd,'' zei Balkenende. ''Hij heeft zijn argumenten naar voren gebracht en ik heb de Nederlandse argumenten naar voren gebracht.''
De eerstvolgende scoringskans voor Wilders doet zich maandag voor, wanneer de PVV een bijeenkomst heeft in Waddinxveen. Een aantal actiegroepen heeft een demonstratie aangekondigd. Een verslag daarvan zal op televisie te zien zijn, evenals de reactie van Wilders.